Türkiye, Sfenks’i geri istiyor

 

Türkiye’den Almanya’ya Sfenks ültimatomu. Kültür ve Turizm Bakanı

Ertuğrul Günay ültimatom verdi.

Berlin (mt) - Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, Alman arkeologlarca Boğazköy’den alınıp Berlin’e getirilen Hitit Sfenksi’ni geri istedi. Berlin’de yayınlanan 'Der Tagesspiegel' gazetesinde Perşembe günü yayınlanan bir haber bir süredir Sfenks’i geri almak için çaba sarfeden Bakan Günay’ın Almanya’ya bu konuda bir ültamutm verdiğini duyuruyor. Geçen yaz aylarında Berlin’de konuyla ilgili resmî görüşmeler de yapan Günay Türkiye’ye eli boş dönmüştü. Yine geçtiğimiz Eylül ayında Alman gazetelerinde Günay’ın Sfenks’i geri almak yolunda tehditkâr ifadeleri yer almıştı.

Bakan Günay, Berlin’deki Pergamon Müzesi’nde bulunan Sfenks’in derhal ait olduğu yere gönderilmesini istemiş, aksi takdirde Boğazkale’de 1906 yılından bu yana kazılar yapan Alman Arkeoloji Enstitüsü’nün (Deutsches Archäologisches Institut – DAI) sahip olduğu kazı lisansının iptal edileceğini açıklamıştı. Ancak bu konuda geri adım atmayan Alman makamlar ile Türk yetkililer arasında sorun giderek büyüdü. Nitekim 'Tagesspiegel', Bakan’ın Almanya’ya, Hattuşaş’tan alınıp Berlin’e getirilen Sfenks’in iadesiyle ilgili olarak önümüzdeki Haziran ayına kadar mühlet verdiğini, aksi takdirde DAI’nin Hattuşaş’da yüz yılın üzerinde bir süreden bu yana yürüttüğü kazıların son bulacağını bildirdi. Günay, boşa tehdit savurmadığını da Almanların Aizonoi’daki kazı lisansını durdurarak kanıtladı. Kütahya’nın 50 km kadar güneybatısında yer alan antik kentte arkeolojik çalışmalar 1926 yılından beri yürütülmekte. Günay, 1970 yılında burası için kazı lisansı alan Almanlar arkeologların işlerini gereğince yapmadıklarını belirtmiş, yine Alman olan kazı başkanının yılda ancak iki hafta burada bulunduğunu hatırlatarak kazıyı durdurmuştu.

BİR TANESİ İADE EDİLDİ

1915-1917 yılları arasında Alman arkeologlar muhteşemlikleri ile öne çıkan iki taş Sfenks figürünü bulundukları kent surlarındaki portal başından söküp restore etmek amacıyla Berlin’e getirmiş ancak daha sonra sadece bir tanesini iade etmişlerdi. Diğerine ise emeklerinin karşılığı olduğu gerekçesiyle el koyan Arkeologlar böylelikle iki ülke arasında kültürel bir çekişmenin başlamasına neden olmuşlardı. Ancak bilindiği üzere Türkiye’nin Almanya’dan geri almak istediği tek eser bu değil.

EMSAL TEŞKİL EDEBİLİR

Hititlilerin başkenti olan Hattuşaş’ta da kazıları yürüten Almanlar, halen Türkiye’nin 12 farklı yerinde kazı çalışmaları yürütüyor. Günay Pergamon dışında hiçbir yerde Alman bilimadamlarının zaten hatırı sayılır başarılar kaydedemediğine vurgu yaptı. Günay’ın kullandığı ifadeler Almanlara, Sfenks’i iade etmedikleri takdirde genel bir kazı lisansı iptalinin yolda olduğu tehdidi olarak yorumlanıyor. Ancak bunun emsal oluşturacağından çekinen Alman makamları Sfenks’i iade etmekten geri duruyor gibi.

 

 

Haber: memoriaturca / Yücel Sivri ( www.almanyabulteni.de )